1. ALGEMENE CONTEXT BURUNDI
Het Centraal-Afrikaanse land Burundi (met als hoofdstad Bujumbura) heeft een woelige geschiedenis van burgeroorlog en etnisch conflict achter de rug. Kort na de onafhankelijkheid van België in 1962 vonden de eerste twisten tussen Hutu's (85% van de bevolking) en Tutsi's (14%) plaats. De Tutsi minderheid kwam aan de macht en hield deze positie de daaropvolgende decennia hardhandig vast. In de jaren '70 en '80 van de vorige eeuw braken er meermaals conflicten uit tussen beide volksgroepen. Hierbij vielen tienduizenden doden bij beide groepen.
De strijdbijl leek begin jaren '90 begraven toen het Tutsi bestuur instemde met parlements- en presidentsverkiezingen. In 1993 vonden de eerste democratische verkiezingen sinds de onafhankelijkheid in '62 plaats. Ze werden met grootste meerderheid gewonnen door de Hutu oppositiepartij FRODEBU. Het door de Tutsi's gecontroleerde leger aanvaardde dit verlies niet en pleegde een staatsgreep. De burgeroorlog, die meer dan 10 jaar zou aanslepen, was een feit. Verschillende Hutu rebellengroeperingen bestreden het Tutsi bestuur en Tutsi leger waarbij vaak op hulp van rebellenbewegingen uit buurlanden (Rwanda, DRC) kon gerekend worden.
Tijdens deze burgeroorlog vonden meer dan 300.000 mensen de dood. Ook ontvluchtten meer dan een miljoen mensen hun huis en verbleven ze in vluchtelingenkampen in en buiten Burundi. De bloedige interne strijd zorgde ervoor dat het land jarenlang op het randje van de afgrond balanceerde. De wetteloosheid was totaal.
De Burundese bevolking echter raakte anno 2000 de voortdurende gevechten meer dan moe. Onder invloed van de internationale gemeenschap en onder druk van de Burundese bevolking werden er wapenstilstanden getekend tussen de verschillende politieke partijen en rebellengroeperingen en werden er stap voor stap democratische verkiezingen georganiseerd.
Deze democratische verkiezingen vonden plaats tijdens de zomer van 2005. Ze verliepen in een positieve sfeer en brachten de voormalige Hutu rebellenpartij CNDD-FDD aan de macht. Vandaag, meer dan een jaar na datum, bestuurt de CNDD-FDD met president Pierre Nkurunziza nog steeds het land. Langzaam maar zeker worden de wonden tussen de Hutu en Tutsi bevolking geheeld en kruipt het land uit de diepe put.
Nu zowel de bevolking van Burundi als de politici de weg van de vrede kiezen, heeft het land de volledige steun van de internationale gemeenschap nodig. Burundi bevindt zich momenteel in de trieste top 5 van armste landen ter wereld en het is een must deze plaats zo snel mogelijk te verlaten. De internationale ngo's strijken vandaag één na één neer in Burundi. Hun activiteiten gaan van medische zorgen tot het invoeren van landbouwproductieve technieken. Hierbij gaat het steeds om de klassieke pijlers van ontwikkelingssamenwerking.
2. SITUERING VAN HET PROJECT ROCK BUJUMBURA
ROCK BUJUMBURA spitst zich toe op de alternatieve pijler van ontwikkelingssamenwerking en zorgt zo voor een duidelijke meerwaarde aan ontwikkelingsprojecten in Burundi. Wij vertellen geen eenzijdig negatief verhaal waarbij de sterftecijfers of het ondervoedingspercentage centraal staan. ROCK BUJUMBURA brengt een verhaal over jongeren en muziek, over cultuurparticipatie, over verzoening en eigenwaarde. Het project stimuleert jongeren, over etnische, sociale, sekse en internationale grenzen heen, actief bezig te zijn met muziek en zelfontwikkeling.
Met andere woorden, ROCK BUJUMBURA legt de toekomst van jongeren bij deze jongeren zelf. Door hen te activeren en te stimuleren wijst ROCK BUJUMBURA erop dat initiatief nemen loont. We willen tonen dat door scholing en engagement poorten opengaan.
ROCK BUJUMBURA kiest bewust voor cultuur daar dit de meest onderschatte pijler voor ontwikkeling van elke mens en gemeenschap is. Een actieve cultuurstimulatie vormt namelijk het cement tussen het individu en zijn gemeenschap. Cultuurbeleving brengt mensen samen en versterkt het netwerk van verenigingen en dus de lokale samenleving. Het doet samenwerken, luisteren én leren. Op deze manier stimuleert ROCK BUJUMBURA de ontvoogding van de civiele maatschappij in Burundi.
ROCK BUJUMBURA kiest ook bewust voor jongeren zonder een onderscheid te maken tussen mannen en vrouwen. Jongeren zijn een dynamische en tegelijk kwetsbare groep die nood heeft aan ruimte. Fysieke ruimte zodat jongeren hun ding kunnen doen, mentale ruimte zodat er respect groeit. Overal ter wereld zijn jongeren gebeten door muziek. Om hierin tegemoet te komen laat ROCK BUJUMBURA de jonge Burundees en Belg participeren in deze cultuurtak.
De Verenigde Naties riep enkele jaren geleden cultuurparticipatie uit als de toekomst voor ontwikkeling en internationale samenwerking. Naast "ontwikkeling" kiest ROCK BUJUMBURA voornamelijk voor "internationale samenwerking". We kijken over grenzen heen en willen Belgische en Burundese jongeren via muziek linken aan elkaar. Een mondiaal partnerschap op vlak van jongerencultuurontwikkeling is voor ROCK BUJUMBURA de te volgen weg.
2.1. IN BURUNDI
Concreet wil ROCK BUJUMBURA in Burundi een netwerk van repetitieruimtes en reparatieateliers opzetten waar jongeren rock/pop muziek kunnen maken met muziekinstrumenten door ROCK BUJUMBURA tot hun beschikking gesteld. We willen hen plaats en tijd geven om zelf hun muzikaal ei te leggen. De doelgroep van jongeren is bewust heel ruim genomen. Hutu, Tutsi, Batwa, man of vrouw, rijk of arm, links- of rechtshandig, iedereen die te kennen geeft over de nodige muzikale talenten te beschikken heeft de kans aan te sluiten bij het project. Op deze manier werkt ROCK BUJUMBURA verzoenend, verkennend en opbouwend.
Het project moet de jeugd stimuleren actieve spelers binnen de Burundese maatschappij te worden. Al te vaak krijgt de Burundese jeugd te maken met onvoldoende scholing en extreme armoede, of worden ze op jonge leeftijd geconfronteerd met het HIV-virus. Deze structurele hindernissen beletten hen om een actieve rol op te nemen binnen hun maatschappij. Via ROCK BUJUMBURA krijgt deze "verloren" generatie de kans om met vertrouwen en eigenwaarde haar plaats binnen de Burundese samenleving op te eisen.
ROCK BUJUMBURA zal in een eerste fase repetitielokalen en reparatieateliers opzetten in Ngozi, Burundi's tweede grootste stad. De keuze voor Ngozi als opstartstad is weloverwogen. Vooreerst heeft Ngozi te kampen met een groot probleem van straatkinderen die doelloos ronddwalen in de stad. ROCK BUJUMBURA kan met z'n werking een deel van die jongeren opvangen. Ook is Ngozi kleiner en overzichtelijker dan de hoofdstad Bujumbura. ROCK BUJUMBURA heeft hier veel minder kans te verdrinken tussen talloze andere initiatieven. In Ngozi zijn er ook een aantal belangrijke scholen gevestigd. Een afdeling van de Universiteit, het secundaire Don Bosco instituut, etc. De ervaring die zij met jongeren hebben wordt aangewend ter ondersteuning van ROCK BUJUMBURA.
2.2. IN BELGIË
In België laat ROCK BUJUMBURA de jeugd kennis maken met jongerenmuziek uit andere culturen. Via verschillende acties werken we sensibiliserend en educatief. Zo zal ROCK BUJUMBURA aanwezig zijn op festivals en zullen infosessies op secundaire scholen een belangrijk deel van onze België-werking worden. Naast dit informerend luik wil ROCK BUJUMBURA zich in België specifiek richten op jongeren uit minder welgestelde milieus. De uitwisseling van ideeën, maar ook de gelijkaardige problematieken en oplossingen zijn belangrijke factoren binnen onze Belgische werking. De Belgische jongeren worden daarom bewust nauw betrokken bij het project. Niet als "klanten", maar veeleer als partners.
Dit partnerschap tussen ROCK BUJUMBURA en de Belgische jeugd zal niet via opdringerige workshops tot stand komen. ROCK BUJUMBURA gaat hen niet verkondigen hoe arm en zielig de Burundesen wel zijn. Het partnerschap zal tot uiting komen binnen enkele ateliers - binnen schoolcontext - waar jongeren aan ingezamelde muziekinstrumenten en installaties sleutelen. Zij maken de muziekinstallaties die door Burundese jongeren gebruikt zullen worden. Op deze manier tonen we de Belgische jongeren dat hun kennis van elektronica, mechanica en houtbewerking in hartje Afrika een verschil kan maken. Zo stimuleren we een mondiaal partnerschap tussen beide jongerengroepen.
Natuurlijk is België voor ROCK BUJUMBURA ook het terrein voor fondsenwerving. Hierbij richten we ons niet enkel op het vergaren van geldelijke middelen. ROCK BUJUMBURA zamelt in België tweedehands rock- en popmuziekinstrumenten en versterkers in die in Burundese repetitieruimtes zullen terechtkomen. De inzamelcampagne vindt plaats in de deelnemende scholen tijdens de eerste maanden van het schooljaar. Deze actie zal jaarlijks weerkeren en moet met de nodige media-aandacht plaatsvinden.
2.3. TWEE LANDEN VERSMELTEN IN 1 PROJECT
ROCK BUJUMBURA mikt dus op twee polen. Enerzijds wil het project de Burundese jeugd de kans geven zich muzikaal te ontplooien en in contact te komen met Belgische jongeren, anderzijds wil het de Belgische jeugd in contact brengen met de Burundese cultuur en jongeren. Met behulp van moderne internettoepassingen en de website willen we beide groepen elkaar leren kennen.
Website, videoboodschappen, chatsessies, doorsturen en binnenhalen van MP3's, foto's en interactieve internettools moeten de afstand tussen de Burundese en Vlaamse jeugd zo klein mogelijk maken. Door het organiseren van muziekwedstrijden tussen én binnen de beide groepen en door het ruilen van muziek (al dan niet zelfgemaakt) stimuleert ROCK BUJUMBURA een forum waarbij partnerschap en gelijkwaardigheid centraal staan.
3. PROBLEEMANALYSE
3.1. DE SITUATIE VAN DE JONGEREN IN BURUNDI
De alfabetiseringsgraad en het percentage schoolgaande jeugd ligt in Burundi ver onder het percentage vooropgesteld in de Millennium Ontwikkelingsdoelstellingen. Meer dan 40% van de bevolking is analfabeet en minder dan de helft van alle jongeren geniet onderwijs. Hierdoor belanden velen op straat. Sommigen onder hen starten een eigen handeltje, verkopen sigaretten of wisselen Burundese Francs voor dollars. Anderen duiken de criminaliteit in. Ze bestelen de mamans op de markt of persen beter gestelde Burundesen af.
Door de uitzichtloze situatie van deze jongeren dreigt een ganse generatie verloren te gaan. ROCK BUJUMBURA heeft niet de pretentie te stellen dat zij alle problemen kan oplossen, maar wil wel deze jongeren een positiever toekomstbeeld geven. We zijn er immers van overtuigd dat wij een aanzet tot zelfredzaamheid en zelfinitiatief geven aan de jongeren in Burundi. Hen via muziek een positiever zelfbeeld en doel in hun leven geven kan hen doen nadenken over hun toekomst om deze vervolgens in eigen handen te nemen.
We doen dit via muziek daar deze cultuurtak de jongeren een op hun maat gemaakte aansluiting tot de samenleving aanreikt. Muziek heeft ook weinig directe woorden nodig. Je hoeft niet op het hoogste schavot van het plein te staan om uw mening te kunnen uiten. De singer-songwriter zal hierbij ook nadenken over de typische zorgen en verlangens van de Burundesen. De armoede, de uitzichtloosheid, maar ook de hoop en de liefde kan op de gepaste beats rondgebazuind worden.
3.2 DE SITUATIE VAN DE JONGEREN IN België
De situatie van de jeugd in België is anders dan die in Burundi. Onze jongeren hebben de luxe en rijkdom waar anderen zo vaak van dromen. Een bekende Afrikaanse spreuk vat echter heel direct samen wat de problematiek is waarmee de jeugd in België moet afrekenen: "De Westerlingen hebben een horloge, maar geen tijd. Wij Afrikanen hebben geen horloge, maar we hebben tijd."
De stress die jongeren van op de schoolbank meekrijgen zorgt voor een verbrokkeling van de sociale relaties. Onze jeugd moet presteren, ze moeten zaken realiseren. Dit alles ten koste van hun onvervangbare tijd als jongere. ROCK BUJUMBURA toont daarom deze jongeren dat er meer is dan enkel maar punten op school en playstations. Er is muziek, er zijn andere culturen, andere werelden. Er is zoveel te ontdekken.
Een groot deel van de werking van ROCK BUJUMBURA richt zich hierbij tot leerlingen technisch onderwijs. Vaak krijgen deze studenten af te rekenen met vooroordelen en moeten zich dubbel en dik bewijzen tegenover de maatschappij. ROCK BUJUMBURA reikt hen een spiegel aan waarin ze zichzelf en de anderen kunnen bekijken. Hun situatie toont dan ook gelijkenissen met deze van de Burundese jongeren. Ongelijke kansen, sociale achterstand, vooroordelen en de hierop volgende schoolmoeheid en algemene desinteresse zijn er maar enkele van.
4. DOELSTELLINGEN VAN ROCK BUJUMBURA
4.1. ALGEMENE DOELSTELLING
Het doel van ROCK BUJUMBURA is tweeledig.
Enerzijds geven we de Burundese jeugd de mogelijkheid zich muzikaal te ontplooien en een eigen jongerencultuur op poten te zetten. We stimuleren over alle etnische, culturele en sociale grenzen heen de Burundese jongeren tot cultuurparticipatie en -creatie. Hierbij wordt intensief samengewerkt met de civiele maatschappij in Burundi.
De tweede hoofddoelstelling van ROCK BUJUMBURA is de jeugd in België creatief hun talenten te laten ontplooien door instrumenten te herstellen en op te smukken. Door intensieve internetcontacten maken de Belgische jongere ook kennis met leeftijdsgenoten uit het verre Afrika. ROCK BUJUMBURA richt zich vooral op de jongeren uit het technische onderwijs omdat zij de minste mogelijkheid hebben andere culturen positief te leren kennen. We werken nauw samen met 5-6 secundaire technische scholen en sociaal-culturele organisaties in België die zich richten tot deze doelgroep.
4.2. SPECIFIEKE DOELSTELLINGEN
ROCK BUJUMBURA geeft Burundese jongeren over de etnische, culturele en sociale grenzen heen de kans zich muzikaal te ontplooien.
- Dit wordt verwezenlijkt in repetitieruimtes waar muziekinstrumenten en versterkers uitgeleend worden aan jongeren die hun muzikaal ei kwijt willen. De elektrische gitaren, versterkers en installaties worden in België ingezameld. In Burundi worden de overige benodigdheden aangekocht.
- Hiernaast is er ook een atelier waar de jongeren kunnen sleutelen aan de instrumenten en installaties die dienst weigeren. Door samen te werken met lokale organisaties en scholen halen we de vakkennis in huis waardoor de jongeren binnen ROCK BUJUMBURA ook de nodige technische kennis aanleren.
- ROCK BUJUMBURA laat jongeren niet alleen muziek spelen. In een land waar de bevolking 13 jaar lang in een bloedige burgeroorlog verwikkeld was brengt muziek beide etnieën (Hutu en Tutsi) dichter bij elkaar. Samen opgaan in muziek werkt de vooroordelen bij beide partijen weg. Hiernaast brengt ROCK BUJUMBURA ook jongeren van verschillende sociale klassen bij elkaar. Straatkinderen, kinderen van welgestelde ouders, ongeschoolde jeugd samen over muziek laten nadenken zwengelt het respect voor alle partijen aan.
- Verder streven we actief naar het motiveren en aantrekken van vrouwelijke muzikanten. Vandaag zie je in Burundi - voornamelijk in de civiele maatschappij - steeds meer vrouwen die zich opwerken. Deze positieve tendens moet zich ook kunnen uiten in de Afrikaanse muziek.
- De Burundese jeugd vindt ook een uitlaatklep en tijdverdrijf in ROCK BUJUMBURA. De jeugdwerkloosheid en bijgevolg jeugdcriminaliteit in Burundi is hoger dan ooit tevoren. Veel jongeren die vroeger als kindsoldaat bij gewapende milities actief waren lopen nu maar al te vaak doelloos rond in Burundi. De jeugd en de straatkinderen via muziek van straat halen en in die muziek hun frustraties laten uiten is zeer belangrijk. Dit leidt tot een positiever zelfbeeld van de Burundese jeugd. In plaats van de straat onveilig te maken, bouwen ze nu iets op. Ze werken aan een project dat van hen is.
- ROCK BUJUMBURA opent ook schoolpoorten voor straatkinderen uit Burundi. We werken intensief samen met scholen waardoor onze jongeren in contact komen met het scholennetwerk en studenten. De stap naar het formele onderwijs wordt voor hen op die manier kleiner.
De tweede hoofddoelstelling van ROCK BUJUMBURA is de jeugd in België creatief hun talenten te laten ontplooien door instrumenten te herstellen en op te smukken.
- Ook in België werkt ROCK BUJUMBURA aan de hand van cultuurparticipatie verheffend en verrijkend. Dit via reparatieateliers waar secundaire technische schoolstudenten knutselen aan instrumenten voor hun Burundese leeftijdsgenoten. Hierdoor worden de jongeren bewust nauw betrokken bij het project. Dit brengt hen verantwoordelijkheidszin en eigenwaarde bij.
- In de reparatieateliers staat muziek centraal. En zonder belerend te zijn komt ook de situatie in Burundi aan bod. Niet via saaie informatiepakketten, wel door middel van moderne internettechnieken en actieve workshops. De culturele uitwisseling en partnerschap staat hier dan ook centraal.
Deze twee hoofddoelstellingen worden uiteindelijk (gepland binnen de 3 jaar) samengebracht in uitwisselingsprojecten en optredens in Burundi en België. ROCK BUJUMBURA is geen noodhulporganisatie of klassiek ontwikkelingssamenwerkingsproject. ROCK BUJUMBURA overstijgt deze termen en zet in beide gemeenschappen jongeren aan tot cultuurparticipatie. Uiteindelijk is het een doel de Belgische en Burundese jeugd erop te duiden dat muziek de culturele verschillen en vooroordelen overstijgt.
5. VERWACHTE OUTPUT EN BEREIK
Het feit dat ROCK BUJUMBURA zich op twee pijlers toespitst (acties in Burundi, acties in België) schept de nodige verwachtingen.
Vooreerst hopen we actief mee te werken aan de uitbouw van een jongerencultuur in Burundi, in eerste fase in de stad Ngozi waar veel studenten maar ook straatkinderen leven. De jongeren zelfwaarde geven en aanzetten tot het nemen van initiatief is een belangrijke doelstelling van het project. We verwachten dan ook dat ROCK BUJUMBURA een aanzet is die hen zelf andere en nieuwe initiatieven doet nemen. We streven ernaar dat zij op verschillende terreinen de civiele samenleving van Burundi versterken. De festivals die we onder andere in Burundi willen organiseren moeten dan ook met de nodige ondersteuning en medewerking van onze jongeren gebeuren.
In België verwachten we enerzijds een betere kennis van interculturaliteit, anderzijds een bewustwordings- en sensibiliseringsproces bij jongeren naar andere culturen toe. Door hen als waardevolle partners bij het project te betrekken willen we hun zelfvertrouwen en zelfredzaamheid stimuleren. Concreet zal ROCK BUJUMBURA is 5-6 secundaire technische scholen in Vlaanderen actief zijn. We werken nauw samen met de klassen mechanica, elektronica en houtbewerking, en bereiken via grotere acties meer dan 3000 technische schoolstudenten.
De uitwisselingsprogramma's die op middellange termijn dienen gerealiseerd te worden, zullen beide jongerengroepen de mogelijkheid geven elkaar nog beter te leren kennen en moet vriendschapsbanden creëren. Ook optredens van onze Burundese groepen organiseren in België is één van de doelen en verwachtingen binnen het project ROCK BUJUMBURA.